Developed in conjunction with Joomla extensions.

Alexander-Gavrylyuk018.jpg

"What the world needs today"

Meesterpianisten
Solo Recital Concertgebouw, The Netherlands, 06 Nov 16

By Eric Schoones

Original Article

Een recensie van het concert van Alexander Gavrylyuk in de serie Meesterpianisten? Goed beschouwd is er geen beginnen aan, want hoe beschrijf je een wonder? Muziek begint sowieso daar waar woorden hun macht verliezen, maar elke poging om de muziek die Alexander Gavrylyuk zondag in het Concertgebouw over zijn publiek uitstrooide te beschrijven, is bij voorbaat gedoemd te mislukken, alle spitsvondige observaties die de reguliere criticus tot zijn repertoire rekent, ten spijt.

Woorden slijten en superlatieven vergezellen Alexander Gavrylyuk al vanaf het begin van zijn carrière. Toen hij als tiener twee belangrijke concoursen - Horowitz in Kiev en Hamamatsu - op zijn naam schreef wisten de critici en juryleden niet wat hun overkwam: ‘de beste zestienjarige pianist van het einde van de twintigste eeuw’, ‘het grootste muzikale talent van de laatste vijftig jaar’, ‘de beste jonge pianist van de eeuw.’ ‘People go bananas’, zei Julie Englefield van Steinway & Sons kort en krachtig.

Toegegeven, de pianist doet zelf ook wel het nodige om die superlatieven te voeden. Wat te denken van alles van Rachmaninoff voor piano en orkest op twee avonden in Génève met dirigent Neeme Järvi in 2013? En dat hij al in 2009 in Sydney met Vladimir Ashkenazy als dirigent alle vijf de pianoconcerten van Prokofiev speelde is algemeen bekend, maar soms wordt vergeten erbij te vermelden dat ze in goed twee weken tijd werden gespeeld en vastgelegd… Het zijn definitieve opnamen en als het aan de pianist had gelegen had hij dat kunstje bij het laatste Gergiev Festival in Rotterdam zelfs op één dag geleverd… Maar dat is wellicht vooral interessant voor hen die het sportieve elementen in de podiumkunsten koesteren. Niet voor Gavrylyuk, hij ontdekte met die Rachmaninoff tour de force dat ‘spirituele kracht en goede energie het winnen van fysieke uitdagingen’.

Nee superlatieven, daar doe je Gavrylyuk geen plezier mee. Bij kwalificaties als ‘de beste’ of ‘de meest getalenteerde’ haalt hij zijn schouders op, want hij weet als weinig anderen dat het niet gaat om ‘de beste’ zijn. Een ‘virtuoos’ genoemd worden, zou hij weleens met Leopold Godowsky kunnen opvatten als een belediging. Nee, hij denkt aan andere zaken. Hij is met Konstantin Stanislawski als leidsman op zoek naar ‘artistieke waarheid’ en wellicht is in die ‘transformatie van je eigen zelf’ een sleutel te vinden achter zijn unieke vertolkingen van Bach, Haydn, Chopin, Prokofiev, Rachmaninoff, Balakirev, Schumann en Filippenko. Wat daar dan uniek aan is? Er zijn altijd wel een paar woorden te bedenken waarom zijn Bach zo monumentaal en ook vervuld van een humanitaire boodschap is, zijn Haydn zo verfijnd en zijn Chopin zo vol trots en passie.

Maar hoe mooi en treffend het obsessieve in Prokofiev, de melancholie in Rachmaninoff, de liefde in Schumann en de bravoure in Balakirev en Filippenko zich mogelijk ook laten beschrijven, die woorden zullen nooit voor wie niet bij het concert was ook maar een vermoeden kunnen geven van wat zich in het Concertgebouw afspeelde. Dat beschreef de pianist zelf zo: ‘Als het lukt kom je in een zone, een toestand, waarin de muziek zichzelf openbaart als een reflectie van universele waarheid en liefde. Het is moeilijk uit te leggen, maar ik voel dat heel sterk.’

Moeilijk uit te leggen en alleen te ervaren, inderdaad, maar dat is wel wat er gebeurde. Gavrylyuk toverde met de zone, net zoals bij zijn recital in Groningen dat ik eerder in de week hoorde, net zoals bij zijn tweede Chopin concert met het Radio Filharmonisch Orkest tijdens de Robeco Serie, net zoals bij zijn recente recitals met Janine Jansen… Alles wat hij aanraakt is van een even zeldzaam niveau, dat zich slechts laat vergelijken met de concerten die ik mocht horen van pianisten als Horowitz, Michelangeli, Bolet en Cherkassky. We mogen van geluk spreken dat de pianist nu in Nederland woont en nóg vaker hier te horen zal zijn.

 

© Copyright Alexander Gavrylyuk 2010. All Rights Reserved